راهنمای جامع اصطلاحات بازار عطر و ادکلن؛ از اورجینال تا فیک

مقدمه

اگر تا امروز برای خرید عطر یا ادکلن جست‌وجو کرده باشید، احتمالاً با ده‌ها اصطلاح مختلف روبه‌رو شده‌اید:
اورجینال، شرکتی، تستر، دکانت، سمپل، مینیاتوری، مستر، مسترکپی، های‌کپی، سوپرکپی، کلون، دوپ، ریپلیکا، فیک، اماراتی، فرانسوی، بدون جعبه، پلمپ و...

اما یک سؤال مهم وجود دارد:
آیا همه این اصطلاحات یک چیز را توصیف می‌کنند؟
خیر.

یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات در بازار عطر این است که تصور کنیم همه این واژه‌ها درجه‌بندی کیفیت یا اصالت یک محصول هستند. درحالی‌که بعضی از آن‌ها درباره اصالت و منبع محصول صحبت می‌کنند، بعضی درباره نوع عرضه و بسته‌بندی، بعضی درباره محصولات مشابه و بعضی دیگر اساساً اصطلاحات رایج بازار هستند و ممکن است تعریف یکسان و استانداردی نداشته باشند.

در این مقاله از شاپکلن، قرار است این اصطلاحات را دسته‌بندی کنیم و ببینیم هرکدام دقیقاً چه مفهومی دارند.

قبل از هر چیز: همه اصطلاحات بازار عطر هم‌رده نیستند

فرض کنید فروشنده‌ای به شما می‌گوید:
" این عطر اورجیناله، اون یکی تستره، این یکی مستره و اون یکی های‌کپیه. "
این چهار عبارت اصلاً از یک جنس نیستند.

Original  درباره هویت و اصالت محصول صحبت می‌کند.
Tester  بیشتر درباره نوع عرضه محصول است.
Master  در بازار معمولاً برای اشاره به یک نوع محصول مشابه یا اصطلاحات مربوط به کیفیت آن استفاده می‌شود.
و High Copy  نیز یک اصطلاح بازاری برای محصول مشابه و غیرمحصول اصلی است.

بنابراین نمی‌توان گفت:
اورجینال > تستر > مستر > های‌کپی
چنین مقایسه‌ای از اساس اشتباه است؛ چون این اصطلاحات الزاماً در یک دسته قرار نمی‌گیرند.
برای درک بهتر، اصطلاحات این حوزه را به چند گروه تقسیم می‌کنیم.

اصطلاحات مربوط به اصالت و هویت محصول:

1.  اورجینال (Original)

«اورجینال» در ساده‌ترین معنی یعنی اصلی.
در بازار عطر، وقتی درباره یک محصول به‌عنوان محصول اورجینال صحبت می‌شود، منظور معمولاً محصولی است که توسط برند یا تولیدکننده اصلی آن محصول تولید شده است.

اما یک نکته مهم وجود دارد:
صرفاً نوشتن کلمه Original روی آگهی، جعبه یا توضیحات فروشنده، اصالت محصول را ثابت نمی‌کند.
اصالت یک محصول را باید بر اساس مجموعه‌ای از شواهد و اطلاعات بررسی کرد؛ نه فقط یک کلمه.

Authentic  و  Genuine :
دو واژه انگلیسی Authentic و Genuine نیز معمولاً برای بیان «اصلی و واقعی بودن» محصول استفاده می‌شوند.
در کاربرد روزمره بازار، این دو واژه معمولاً در مقابل محصول تقلبی یا جعلی قرار می‌گیرند.

اما باز هم یک اصل مهم برقرار است:
وجود این کلمات در عنوان یا توضیحات یک فروشگاه، به‌تنهایی سند اصالت نیست.

2.  فیک، تقلبی و  Counterfeit

فیک(Fake) 
فیک یکی از رایج‌ترین اصطلاحات بازار است.
در زمینه عطر، وقتی محصولی به‌عنوان محصول یک برند معرفی می‌شود اما واقعاً توسط آن برند تولید نشده باشد، معمولاً از واژه‌هایی مانند:
Fake / تقلبی / جعلی   برای توصیف آن استفاده می‌شود.
در این حالت ممکن است ظاهر شیشه، بسته‌بندی، نام، لوگو یا حتی رایحه تلاش کند محصول اصلی را تداعی کند.

Counterfeit چیست؟
Counterfeit اصطلاح دقیق‌تری برای محصول تقلبی است؛ به‌خصوص زمانی که محصولی با استفاده غیرمجاز از نام، برند، بسته‌بندی یا هویت تجاری محصول اصلی عرضه شود.
بنابراین بهتر است «فیک» را یک واژه عمومی‌تر و «Counterfeit» را اصطلاحی دقیق‌تر در زمینه محصولات جعلی بدانیم.

3.  شرکتی یعنی چه؟

یکی از مهم‌ترین اصطلاحات بازار ایران، شرکتی است.
اما اینجا باید کمی دقیق‌تر باشیم.
«شرکتی» در بازار ایران یک اصطلاح رایج تجاری است و لزوماً یک استاندارد جهانی برای طبقه‌بندی عطر محسوب نمی‌شود.
بنابراین وقتی فروشنده می‌گوید:  « این کار شرکتیه.»
باید پرسید منظور دقیقاً چیست.
ممکن است این عبارت در یک بازار یا میان فروشندگان خاص، برای محصولی استفاده شود که توسط یک شرکت تولیدکننده یا واردکننده مستقل عرضه شده است؛ اما صرف کلمه «شرکتی» به‌تنهایی اطلاعات کاملی درباره برند، کارخانه، فرمول، کشور تولید یا اصالت محصول نمی‌دهد.

پس:
شرکتی = یک اصطلاح نیازمند توضیح بیشتر
و نباید آن را به‌صورت خودکار معادل یکی از این موارد دانست:

*  اورجینال برند اصلی
*  فیک
*  های‌کپی
*  یا هر دسته دیگر

برای قضاوت درباره یک محصول شرکتی باید شرکت تولیدکننده، برند، کشور تولید، بسته‌بندی و مسیر عرضه را هم بررسی کرد.

4.  برند، کشور برند و کشور تولید یکی نیستند

یکی از اشتباهات بسیار رایج این است که این سه مورد را یکی بدانیم:
کشور برند ≠ کشور تولید ≠ کشور واردات
مثلاً ممکن است یک برند ریشه یا دفتر اصلی خود را در یک کشور داشته باشد، اما محصولی از آن برند در کشور دیگری تولید شود.
همچنین ممکن است یک محصول از کشور دیگری وارد بازار ایران شود.

بنابراین عبارت‌هایی مانند:
*  فرانسوی
*  اماراتی
*  ایتالیایی
*  اسپانیایی
باید با دقت بررسی شوند.
«برند فرانسوی» الزاماً به معنی «تولیدشده در فرانسه» نیست.
همچنین «واردشده از امارات» الزاماً به معنی «ساخت امارات» نیست.
این تفاوت برای بررسی محصولات عطر بسیار مهم است.

5.  تستر (Tester) چیست؟

Tester یکی از اصطلاحاتی است که زیاد با «نسخه غیر اصل» اشتباه گرفته می‌شود.
تستر معمولاً نسخه‌ای از عطر است که برای نمایش و تست رایحه در فروشگاه تهیه می‌شود.
تسترها ممکن است از نظر خود عطر، همان محصولی باشند که برای فروش عرضه می‌شود؛ اما بسته‌بندی و متعلقات آن‌ها می‌تواند متفاوت باشد.
برای مثال ممکن است:
* جعبه ساده‌تری داشته باشند.
* فاقد برخی تزئینات بسته‌بندی باشند.
* نوشته‌هایی مانند Tester روی جعبه داشته باشند.
* در بعضی موارد بدون درپوش عرضه شوند.

اما نکته مهم:
تستر بودن به‌خودی‌خود به معنی فیک بودن نیست.
از طرف دیگر، هر محصولی که فروشنده آن را «تستر» می‌نامد هم لزوماً تستر واقعی نیست.
پس باز هم باید منبع و مشخصات محصول بررسی شود.

6.  سمپل چیست؟

Sample یعنی نمونه.
سمپل معمولاً مقدار کمی از یک عطر است که برای آشنایی و تست رایحه ارائه می‌شود.
سمپل می‌تواند در قالب‌های مختلفی عرضه شود؛ مثلاً ویال‌های کوچک یا بسته‌بندی‌های نمونه.
هدف اصلی سمپل:
تجربه رایحه قبل از خرید حجم اصلی  است.
سمپل با تستر یکی نیست.
تستر معمولاً برای تست در محیط فروشگاه و به‌عنوان نمونه نمایشی محصول استفاده می‌شود؛ درحالی‌که Sample معمولاً به یک نمونه کوچک از محصول گفته می‌شود.

7.  دکانت (Decant) چیست؟

Decant با سمپل و تستر تفاوت دارد.
دکانت معمولاً به مقداری از یک عطر گفته می‌شود که از بطری اصلی یا یک منبع بزرگ‌تر، به ظرف کوچک‌تری منتقل شده و در حجم‌های مختلف عرضه می‌شود.
برای مثال:  ۲ میل، ۵ میل، ۱۰ میل
دکانت برای افرادی جذاب است که نمی‌خواهند از همان ابتدا یک شیشه کامل عطر را خریداری کنند.
اما یک نکته مهم:
دکانت، خودش یک «برند» یا «نوع اصالت» نیست.
یعنی اینکه یک محصول دکانت است، به‌تنهایی مشخص نمی‌کند محتویات آن دقیقاً از چه منبعی آمده است.
در خرید دکانت، اعتبار فروشنده و شفافیت منبع عطر اهمیت زیادی دارد.

8.  مینیاتوری (Miniature)

Miniature به نسخه کوچک‌شده یک عطر گفته می‌شود.
مینیاتوری‌ها معمولاً با حجم بسیار کمتر از نسخه استاندارد تولید می‌شوند و در بسیاری موارد طراحی ظاهری مشابه نسخه اصلی دارند.
مینیاتوری را نباید با دکانت و یا تستر یکی دانست.
در دکانت، عطر معمولاً به ظرف دیگری منتقل می‌شود، و تستر برای تست در فروشگاه است.
اما مینیاتوری معمولاً محصولی است که از ابتدا در بسته‌بندی کوچک خود تولید شده است.

۹.  تراول سایز (Travel Size) چیست؟

Travel Size یا سایز سفری، محصولی با حجم کوچک‌تر است که برای حمل آسان‌تر طراحی شده است.
مثلاً ممکن است یک عطر در کنار حجم استاندارد خود، نسخه‌ای کوچک‌تر برای استفاده در سفر داشته باشد.
بنابراین:  Travel Size = سایز کوچک و مناسب حمل
و لزوماً معادل Sample یا Miniature نیست.

10.  پلمپ، بدون جعبه و جعبه آسیب‌دیده

این اصطلاحات بیشتر به وضعیت عرضه و بسته‌بندی محصول مربوط می‌شوند.

پلمپ:
معمولاً یعنی بسته‌بندی بیرونی محصول دست‌نخورده است.
اما پلمپ بودن به‌تنهایی نباید به‌عنوان تنها معیار اصالت در نظر گرفته شود.

بدون جعبه (No Box / Unboxed:
محصول بدون جعبه اصلی عرضه می‌شود.
این موضوع ممکن است به دلایل مختلفی اتفاق افتاده باشد؛ بنابراین «بدون جعبه» به‌خودی‌خود نه معادل فیک است و نه به‌تنهایی اصالت را ثابت می‌کند.

جعبه آسیب‌دیده:
ممکن است خود محصول سالم باشد اما جعبه آن در اثر حمل‌ونقل یا نگهداری آسیب دیده باشد.
بنابراین وضعیت جعبه و وضعیت خود محصول دو موضوع جداگانه‌اند.

11.   مَستر (Master) چیست؟

اینجا وارد یکی از پیچیده‌ترین بخش‌های بازار می‌شویم.
Master در بازار عطر یک اصطلاح واحد و استاندارد جهانی با یک تعریف مشخص نیست.
در بازار ایران و برخی بازارهای دیگر، این کلمه ممکن است برای اشاره به محصولاتی با سطحی از شباهت به یک عطر شناخته‌شده استفاده شود.
اما نکته مهم این است:
«Master» یک گواهی رسمی کیفیت یا اصالت نیست.
یعنی اگر روی یک محصول نوشته شود:  Master
نباید تصور کنیم این کلمه به‌تنهایی یک استاندارد مشخص، کارخانه مشخص یا سطح کیفیت جهانی تعریف‌شده را نشان می‌دهد.
برای فهمیدن اینکه دقیقاً چه محصولی در اختیار شماست، باید اطلاعات بیشتری داشته باشید.

12.   Master Copy یا مسترکپی 

Master Copy نیز یک اصطلاح بازاری است که معمولاً برای محصولات مشابه عطرهای شناخته‌شده استفاده می‌شود.
هدف چنین محصولاتی معمولاً ارائه رایحه‌ای نزدیک به یک محصول شناخته‌شده با قیمت پایین‌تر است.
اما میزان شباهت می‌تواند بسیار متفاوت باشد.
بنابراین «Master Copy» را نباید به‌عنوان یک استاندارد دقیق و قابل اندازه‌گیری در نظر گرفت.

13.  های‌کپی (High Copy)

High Copy به‌طور کلی اصطلاحی بازاری برای محصولی است که تلاش می‌کند از نظر ظاهر، رایحه یا هر دو، شباهت زیادی به محصول اصلی داشته باشد.
اما یک نکته بسیار مهم:
High Copy یک استاندارد رسمی جهانی نیست.

عبارت‌هایی مانند:
*   A+
*   AAA
*   1:1
*   Super Copy
*   High Copy
ممکن است در بازار برای نشان دادن سطح ادعایی شباهت استفاده شوند، اما تعریف واحد و قابل اتکایی ندارند.
مثلاً نمی‌توان گفت:  AAA همیشه دقیقاً از A+ بهتر است.
چنین سلسله‌مراتب ثابتی وجود ندارد.

14.  Super Copy (سوپرکپی)

Super Copy نیز مانند High Copy یک اصطلاح بازاری برای محصولات مشابه است.
معمولاً فروشنده با این عبارت می‌خواهد بگوید محصول از نظر ظاهری یا رایحه شباهت زیادی به نمونه مرجع دارد.
اما باز هم:  Super Copy یک استاندارد رسمی آزمایشگاهی یا بین‌المللی نیست.
بنابراین نباید صرفاً بر اساس این عنوان درباره کیفیت یا میزان شباهت محصول قضاوت کرد.

15.   A+ ،  AAA  و  1:1 یعنی چه؟

این اصطلاحات را احتمالاً در آگهی‌ها و فروشگاه‌های مختلف دیده‌اید.
اما باید بدانید که این موارد در بسیاری از کاربردهای بازار، درجه‌بندی‌های تجاری و بازاری هستند؛ نه استانداردهای رسمی و یکسان.

A+ :  معمولاً برای القای کیفیت یا شباهت بالا استفاده می‌شود.

AAA :  اغلب به‌عنوان سطح بالاتری از مشابه‌سازی معرفی می‌شود، اما تعریف استاندارد و واحدی ندارد.

1:1 :  یعنی فروشنده ادعا می‌کند محصول تا حد بسیار زیادی مشابه نمونه مرجع است.
اما «۱:۱» به معنای واقعی کلمه تضمین نمی‌کند که محصول از نظر فرمول، مواد اولیه، عملکرد یا ساختار دقیقاً با محصول اصلی یکسان است.
بنابراین:  اسم بزرگ‌تر ≠ استاندارد معتبرتر

16.  Replica چیست؟

کلمه Replica به‌طور کلی به معنی «نسخه مشابه یا بازتولیدشده» است.
اما کاربرد این واژه بسته به زمینه می‌تواند متفاوت باشد.
در بازار عطر، ممکن است برای محصولاتی استفاده شود که از یک عطر شناخته‌شده الهام گرفته‌اند یا تلاش می‌کنند مشابه آن باشند.
بنابراین هنگام دیدن کلمه Replica، باید ببینیم دقیقاً چه محصولی و با چه ادعایی عرضه شده است.

17.  Inspired چیست؟ 

Inspired یعنی «الهام‌گرفته از.»
در صنعت عطر، این واژه معمولاً برای محصولی استفاده می‌شود که رایحه آن با الهام از یک عطر شناخته‌شده ساخته شده است، اما قرار نیست خود محصول اصلی آن برند باشد.
این تفاوت بسیار مهم است.
مثلاً اگر محصولی Inspired by یک عطر خاص معرفی شود، منظور این نیست که همان عطر اصلی است.
بلکه ادعا این است که رایحه آن از آن محصول الهام گرفته شده یا به آن شباهت دارد.

18.   Clone یا کلون چیست؟

Clone در بازار عطر معمولاً برای عطری استفاده می‌شود که تلاش می‌کند رایحه یک عطر شناخته‌شده را تا حد امکان بازآفرینی یا تقلید کند.
کلون با محصول اصلی یکی نیست.
هدف اصلی آن معمولاً ارائه تجربه‌ای مشابه با قیمت پایین‌تر است.
بنابراین:  Clone ≠ Original
حتی اگر شباهت رایحه بسیار زیاد باشد.

19.  Dupe (دوپ) چیست؟

Dupe مخفف یا شکل کوتاه‌شده‌ای از مفهوم Duplicate است و در فرهنگ مصرف‌کننده به محصولی گفته می‌شود که به‌عنوان جایگزین مشابه یک محصول شناخته‌شده عرضه می‌شود.
در عطر، Dupe معمولاً محصولی است که رایحه‌ای مشابه یا نزدیک به یک عطر معروف ارائه می‌دهد.
اما الزاماً ادعا نمی‌کند که محصول اصلی همان برند است.
پس:  Dupe بیشتر مفهوم «جایگزین مشابه» دارد تا «محصول اصلی.»

20.   Similar  یا عطر مشابه

یکی از ساده‌ترین اصطلاحات همین «مشابه» است.
وقتی گفته می‌شود عطری مشابه عطر دیگری است، معمولاً منظور شباهت در فضای رایحه، نت‌ها یا حس کلی عطر است.
اما میزان این شباهت می‌تواند بسیار متفاوت باشد.
به همین دلیل «مشابه» یک معیار دقیق آزمایشگاهی نیست.

21.  Vintage چیست؟

Vintage معمولاً برای محصولاتی استفاده می‌شود که از نسخه‌های قدیمی‌تر و مربوط به سال‌های گذشته هستند.
در دنیای عطر، گاهی نسخه‌های قدیمی یک عطر به دلیل تغییر فرمول در طول زمان، شرایط تولید، توقف تولید یا ارزش کلکسیونی مورد توجه قرار می‌گیرند.
اما هر عطر قدیمی الزاماً Vintage ارزشمند یا کلکسیونی نیست.

22.   Discontinued  یا دیسکانت چیست؟

Discontinued یا به اختصار دیسکانت یعنی محصولی که تولید آن متوقف شده است.
اگر عطری Discontinued باشد، به این معنی نیست که تمام بطری‌های موجود از آن ناپدید شده‌اند.
ممکن است هنوز موجودی‌های قدیمی در بازار وجود داشته باشند.
بنابراین:  Discontinued = تولید متوقف شده

نه اینکه محصول تقلبی یا غیرقابل استفاده

23.    Used، Opened و Tested

این سه اصطلاح بیشتر درباره وضعیت استفاده از محصول هستند.

Used :  یعنی محصول استفاده شده است.

Opened :  یعنی بسته‌بندی یا محصول باز شده است.

Tested :  یعنی برای تست مورد استفاده قرار گرفته است.

البته میزان استفاده باید مشخص شود؛ چون «تست‌شده» می‌تواند از چند پاف تا استفاده بسیار بیشتر، معانی متفاوتی داشته باشد.

24.  آیا کشور سازنده روی اصالت تأثیر دارد؟

این سؤال بسیار رایج است:
اگر روی عطر نوشته باشد Made in UAE، یعنی فیکه؟

خیر؛ صرف کشور تولید، به‌تنهایی معیار کافی برای تشخیص تقلبی بودن نیست.
باید مشخص شود:

*   برند متعلق به چه شرکتی است؟
*   تولیدکننده چه کسی است؟
*   محصول برای کدام بازار تولید شده؟
*   کشور تولید روی بسته‌بندی چگونه درج شده؟
*   اطلاعات محصول با منابع معتبر سازگار است یا خیر؟
همین موضوع درباره عبارت‌هایی مانند Made in France نیز صادق است.
«ساخت یک کشور» و «برند متعلق به یک کشور» دو مفهوم متفاوت هستند.

25.  چرا بعضی اصطلاحات بازار عطر می‌توانند گمراه‌کننده باشند؟

چون بخشی از این واژه‌ها اصطلاحات رسمی و استاندارد نیستند.
برای مثال: Tester می‌تواند نوع عرضه محصول باشد.

اما:  AAA، A+، Super Copy و 1:1
اغلب عبارات بازاری هستند که تعریف واحدی میان همه فروشندگان ندارند.
بنابراین اگر فروشنده گفت:  این 1:1 هست
سؤال بعدی باید این باشد:  
1:1 دقیقاً از چه نظر؟
ظاهر؟
رایحه؟
غلظت؟
مواد اولیه؟
بطری؟
جعبه؟
یا فقط ادعای فروشنده؟

26.  یک نکته بسیار مهم درباره «اصل بودن»

گاهی چند مفهوم با یکدیگر اشتباه گرفته می‌شوند:
اصل بودن محصول  با  کیفیت رایحه  یکی نیست.
ممکن است محصولی اصل باشد اما شما رایحه آن را دوست نداشته باشید.
ممکن است محصولی مشابه باشد اما رایحه آن برای یک فرد بسیار جذاب باشد.
همچنین شباهت زیاد یک عطر مشابه به نمونه مرجع، آن را به محصول اصلی تبدیل نمی‌کند.
پس باید بین این مفاهیم تفاوت قائل شویم:
اصالت، کیفیت، شباهت، ماندگاری، پخش بو و سلیقه شخصی
هرکدام موضوع جداگانه‌ای هستند.

27.  خلاصه اصطلاحات بازار عطر در یک نگاه

28.  پس برای خرید عطر، فقط اسم اصطلاح را نگاه نکنیم

اگر بخواهیم تمام این مقاله را در یک جمله خلاصه کنیم، این جمله مهم‌ترین نکته آن است:
هر اصطلاحی که روی یک عطر می‌بینید، لزوماً درباره اصالت آن عطر صحبت نمی‌کند.
ممکن است یک عبارت درباره نوع عرضه باشد؛ مثل Tester.
ممکن است درباره حجم باشد؛ مثل Travel Size.
ممکن است درباره نحوه ارائه باشد؛ مثل Decant.
ممکن است درباره شباهت به یک محصول دیگر باشد؛ مثل Clone  یا Dupe.
ممکن است یک اصطلاح بازاری باشد؛ مثل AAA  یا 1:1 .
و ممکن است مستقیماً به اصالت مربوط باشد؛ مثل Original  یا Counterfeit.
بنابراین برای شناخت درست یک محصول، باید بدانیم هر کلمه دقیقاً به کدام ویژگی محصول اشاره می‌کند.

جمع‌بندی

بازار عطر و ادکلن پر از اصطلاحاتی است که در نگاه اول ممکن است شبیه درجه‌بندی کیفیت یا اصالت به نظر برسند؛ اما واقعیت پیچیده‌تر است.
اورجینال، شرکتی، تستر، دکانت، سمپل، مینیاتوری، مستر، های‌کپی، کلون، دوپ و فیک هرکدام مفاهیم متفاوتی دارند و نمی‌توان همه آن‌ها را در یک جدول ساده «خوب تا بد» قرار داد.
مهم‌تر از همه، باید بدانیم بعضی از این واژه‌ها تعریف استاندارد و جهانی ندارند و ممکن است در بازارهای مختلف یا حتی میان فروشندگان مختلف، با معانی متفاوت استفاده شوند.
پس دفعه بعد که در یک فروشگاه عطر با عبارتی مثل:
Master، AAA، 1:1، Tester، Original یا شرکتی
مواجه شدید، فقط به خود کلمه اکتفا نکنید.
بپرسید:  این اصطلاح دقیقاً درباره کدام ویژگی محصول صحبت می‌کند؟

چون در دنیای عطر، شناخت اصطلاحات بازار فقط برای خرید بهتر نیست؛
بخشی از شناخت خودِ عطر است.

شاپکلن؛ مرجع تخصصی عطر و ادکلن

در «دانشنامه عطر شاپکلن» تلاش می‌کنیم اصطلاحات و مفاهیم دنیای عطر را به زبان ساده، دقیق و بدون پیچیده‌گویی بررسی کنیم؛ تا قبل از خرید، فقط اسم یک محصول را نشناسید، بلکه بدانید دقیقاً چه چیزی می‌خرید.